Het duurzaamste gemeenthuis geregeld door Rensen Regeltechniek B.V.
Duurzaamste gemeentehuis in (Achter)hoek gezet (01-03-2010)
Het meest duurzame gemeentehuis van Nederland staat in de
gemeente Bronckhorst. In die jonge fusiegemeente in de Achterhoek
werd een bijzonder gebouw gerealiseerd, dat maar 36 procent van de
maximaal toelaatbare energie voor kantoorgebouwen gebruikt. Daar is
men trots op. 'Wij zien dit als een voorbeeld van passief bouwen
met gezond boerenverstand.'
De gemeente Bronckhorst bestaat sinds 1 januari 2005 en is
voortgekomen uit een herindeling van de Gelderse
plattelandsgemeenten Hengelo, Hummelo en Keppel, Steenderen, Vorden
en Zelhem. De vijf oude gemeentehuizen dienden na de herindeling
plaats te maken voor één nieuw gemeentehuis. Barbara de Leeuw ging
medio 2006 in Bronckhorst aan de slag als projectmanager. 'Het plan
voor een nieuw gemeentehuis zat al in de pijplijn toen ik hier
begon', blikt zij terug. Als jonge gemeente wilde Bronckhorst
echter méér doen dan alleen stenen stapelen. 'Er moest ook een
visie worden ontwikkeld. Vanaf het najaar van 2006 zijn we dan ook
op zoek gegaan naar het DNA van het nieuwe gemeentehuis.' Gewerkt
werd er vanuit het voormalige gemeentehuis in Hengelo, uitgebreid
met enkele duizenden vierkante meters tijdelijke huisvesting.
Onder het motto 'ruimte voor ideeën, ideeën voor ruimte' bracht men
in kaart aan welke criteria het nieuw te bouwen gemeentehuis moest
gaan voldoen. De projectmanager somt op: 'Dat moest gemoedelijk
worden, laagdrempelig en goed toegankelijk. We wilden geen groot en
protserig gebouw. Dat moest professionaliteit uitstralen. Als jonge
gemeente willen we immers ook lef tonen en innovatief zijn.'
Daarvoor kon men echter niet onbeperkt de tijd nemen. De tijdelijke
huisvesting diende namelijk op 1 januari van dit jaar verlaten te
worden. Aan de hand van anonieme 'moodboards' werd uiteindelijk een
architectenselectie gedaan. De keus viel op het Haagse Atelier PRO,
van het Deense duo Dorte Kristensen (directeur-architect) en
Christina Kaiser (project-architect). 'In hun visie haalden zij
inspiratie vanuit het landschap', vertelt De Leeuw. 'Hun ontwerp
was er een met knikken erin en verschillende lagen. Het door hun
ontworpen gebouw heeft ook geen duidelijke voor- en achterkant. Het
beweegt eigenlijk aan alle kanten.' Tamara van Spronsen van Atelier
Pro tekende voor het interieur.
Duurzaamheid
Het thema duurzaamheid kwam eigenlijk pas in de loop van het proces
naar voren. De Leeuw: 'Bij de vaststelling van het projectdossier
in april 2007 vroeg de gemeenteraad wat we met het begrip
'duurzaam' konden. Men liet toen meteen weten niets voor
experimenten te voelen. De architect is in het voorlopig
ontwerpstadium daarmee rekening gaan houden. En toen kregen we de
smaak eigenlijk te pakken en begon er langzaam iets heel moois te
ontstaan. We besloten toen ook dat we méér dan de gangbare
duurzaamheid wilden. We wilden veel in schoonheid investeren, de
architectuur ook echt mooi houden. Dan wordt een gebouw veel minder
snel afgebroken.' Centrale gedachte bij het uitwerken van de
duurzame plannen werd dat het gebouw eigenlijk geen energie nodig
zou moeten hebben. 'En dus moest de isolatie heel goed zijn. Dat
past ook bij het DNA van Bronckhorst.'
Hoewel men voor goede isolatie koos, moest het nieuwe gemeentehuis
niet van piepkleine raampjes of een dichtgemetselde gevel worden
voorzien. Met in totaal 290 ramen is er volop sprake van
lichtinval. 'Die ramen zijn allemaal voorzien van drielaags
isolatieglas en van luiken', legt De Leeuw uit. 'Wanneer een ruimte
niet gebruikt wordt, gaan die luiken dicht.' De luiken zijn gemaakt
van composiet en hebben isolatieschuim in de kern. Van buiten zijn
de luiken door kunstenaar Jaap Drupsteen gegraveerd met laserprints
van landschappen in de omgeving. De luiken houden enerzijds
warmteverlies via het glas tegen maar aan de andere kant
verminderen ze door hun wijze van plaatsing directe zoninstraling
en dus opwarming.
Via de methode Greencalc werd het ontwerp voor het Bronckhorster
gemeentehuis getoetst op daadwerkelijke duurzaamheid. Dat
resulteerde uiteindelijk in een EPQ-waarde van 0,36. Dat betekent
dat maar 36 procent van de in het Bouwbesluit van 2008 vastgelegde
maximaal toelaatbare energie wordt gebruikt. En dat is een
ongekende score. 'Niet voor niets heeft ons College een oorkonde
van het Ministerie van Economische Zaken gekregen, waarop staat dat
we hier het meest duurzame gemeentehuis van Nederland hebben', zo
steekt De Leeuw haar trots niet onder stoelen of banken. Het
kostenplaatje dat al die duurzaamheid met zich mee bracht, werd
deels ingevuld door subsidies van de provincie Gelderland en van
SenterNovem. 'We zijn vanuit ons opdrachtgeverschap steeds kritisch
blijven kijken naar zowel tijd, geld als kwaliteit', voegt de
projectmanager nog toe.
Voorhoedegemeente
Het duurzame gemeentehuis van Bronckhorst in de kern Hengelo is ook
voorzien van een ondergrondse warmte- en koude-opslag. Verder is de
verlichting in het gebouw daglichtafhankelijk én energiezuinig. Met
500 vierkante meter photovoltaische cellen op het dak levert het
gebouw bij mooi weer volop energie. Ventilatoren en pompen zijn
allemaal voorzien van toerenregeling. En zelfs bij de
luchtbehandelingsinstallatie wordt een hoog rendement aan warmte
teruggewonnen.
Vanuit heel het land is er belangstelling voor het bijzondere
gebouw in de Achterhoek. Daar zijn de vaste werkplekken komen te
vervallen en is de organisatie teruggebracht tot vier domeinen:
Beheer, Ondersteuning, Beleid en Dienstverlening. 'Het traditionele
cellenkantoor is niet meer van deze tijd', stelt De Leeuw. 'We
zullen hier dan ook nog wel een tijdje een soort van 'showroom'
blijven. Wat wij hier hebben gedaan kan óók prima in het
bedrijfsleven worden toegepast.' Ze verwacht niet dat de
nieuwigheid er voor de gebruikers snel af zal gaan. 'Het is niet
klaar nu. We blijven hier de laatste inzichten toepassen, moeten
als gemeente mee voorop blijven lopen.' De titel 'duurzaamste
gemeentehuis van Nederland' wil men best overdragen aan een ander.
'We hopen dat we die titel maar kort dragen maar het is hartstikke
mooi dat we hem hebben.'
Ton de Kort
Rensen Regeltechniek B.V. heeft in opdracht van Alferink uit Groenlo de schakelpanelen en in opdracht van BAM uit Halfweg een schakelpaneel inclusief software gemaakt voor het gemeentehuis.
Het gebouwbeheersysteem wordt uitgevoerd met het product Priva Top Control en bestaat uit:
- 4 schakelpanelen
- 500 datapunten
- 5 HX onderstations
- 125 naregelingen
- Bacnet drivers
- Modbusdrivers
- M-bus drivers
- Ethernetdrivers
- Koppeling met verlichting
